Droga na Zachód
Martha Jane Canary urodziła się 1 maja 1852 roku w Missouri. W dzieciństwie wraz z rodziną wyruszyła na zachód w okresie intensywnej migracji osadniczej po wojnie secesyjnej. Wędrówka przez prerie, obozy tymczasowe i miasta powstające wokół szlaków komunikacyjnych ukształtowała jej styl życia. Po śmierci rodziców musiała samodzielnie zadbać o siebie, funkcjonując w realiach surowych warunków pogranicza.
Pracowała dorywczo – jako kucharka, praczka, przewodnik, a według części relacji również jako zwiadowca przy oddziałach wojskowych operujących na terenach Wyoming i Montany. Jej życie toczyło się w środowisku żołnierzy, poszukiwaczy złota i przewoźników zaopatrzenia.
Deadwood i Black Hills
Najsilniej związana była z regionem Black Hills i miastem Deadwood, które w latach 70. XIX wieku przeżywało gwałtowny rozwój w związku z gorączką złota. Deadwood było miejscem dynamicznym i nieuporządkowanym – pełnym saloonów, hazardu i napływowej ludności. W tym środowisku Calamity Jane stała się postacią rozpoznawalną dzięki charakterystycznemu stylowi bycia i bezpośredniości.
W 1878 roku, podczas epidemii ospy, pomagała przy opiece nad chorymi. W realiach XIX wieku kontakt z zakażonymi był działaniem ryzykownym. Ten epizod znacząco wzmocnił jej reputację osoby odpornej i gotowej działać w sytuacjach kryzysowych.
Relacja z Wild Billem Hickokiem
Jednym z najbardziej znanych wątków jej biografii jest znajomość z Jamesem Butlerem „Wild Billem” Hickokiem. Po jego śmierci w 1876 roku Jane podtrzymywała narrację o bliskiej relacji między nimi. Sąsiednie groby na cmentarzu Mount Moriah w Deadwood utrwaliły romantyczny obraz tej historii w pamięci zbiorowej i kulturze popularnej.
Wizerunek i styl życia
Calamity Jane często nosiła męski strój: spodnie, koszulę, kapelusz i wysokie buty. W realiach XIX wieku było to zachowanie wykraczające poza społeczne normy. Jeździła konno, podróżowała z karawanami i funkcjonowała w przestrzeni zdominowanej przez mężczyzn. Ten aspekt jej życia budził zainteresowanie mediów i publiczności.
Broń
Zachowane fotografie z lat 80. XIX wieku przedstawiają ją z rewolwerem typu Colt Single Action Army w kaburze oraz z karabinem Sharps. Broń ta była typowa dla realiów pogranicza i stanowiła element jej publicznego wizerunku.
Autobiografia i świadoma budowa legendy
W 1896 roku wydała krótką broszurę zatytułowaną „Life and Adventures of Calamity Jane”. Publikacja była sprzedawana podczas jej występów i pełniła funkcję zarówno autobiografii, jak i materiału promocyjnego. Tekst miał charakter sensacyjny i przedstawiał jej życie jako pasmo niebezpiecznych przygód.
W broszurze pisała o swoim udziale w wyprawach wojskowych przeciwko rdzennym Amerykanom, o pełnieniu funkcji zwiadowcy oraz o licznych potyczkach, w których miała brać udział. Opisywała długie marsze przez terytoria pogranicza, eskortowanie transportów wojskowych i sytuacje, w których wykazywała się odwagą pod ostrzałem. Przedstawiała siebie jako osobę działającą na równi z mężczyznami – uzbrojoną, samodzielną i odporną na trudy życia w terenie.
W publikacji pojawiają się również wątki osobiste, w tym sugestie dotyczące jej relacji z Wild Billem Hickokiem oraz informacje o dziecku, które – według jej relacji – miała urodzić. Te fragmenty budowały dramatyczny i romantyczny wymiar narracji, wzmacniając jej legendę jako kobiety niezależnej, żyjącej poza konwenansami.
Styl broszury był dynamiczny i bezpośredni. Całość przypominała opowieść przygodową, co odpowiadało oczekiwaniom publiczności końca XIX wieku. Publikacja skutecznie utrwaliła jej wizerunek i stała się narzędziem budowy ogólnokrajowej rozpoznawalności.
Ostatnie lata
Pod koniec życia zmagała się z problemami zdrowotnymi i finansowymi. Zmarła 1 sierpnia 1903 roku w Dakocie Południowej. Została pochowana w Deadwood, obok Wild Billa Hickoka.
Calamity Jane pozostaje postacią, w której biografii splatają się fakty i legenda. Do najpewniej potwierdzonych elementów jej życia należą: pobyt w Deadwood w okresie gorączki złota, udział w opiece nad chorymi podczas epidemii ospy, publikacja autobiograficznej broszury oraz występy w widowiskach Dzikiego Zachodu. Jej legenda jako kobiety-rewolwerowca została w dużej mierze utrwalona przez media epoki i późniejszą kulturę popularną.
